80 milionów dla Starachowic. Miasto pełne planów, ale jakie będą efekty?

 



Osiemdziesiąt milionów złotych. Kwota, która robi wrażenie, nawet na kimś, kto przyzwyczaił się już do słuchania o wielomilionowych inwestycjach realizowanych w Starachowicach. Tym razem nie chodzi o jedną ulicę, wiadukt czy kolejny fragment miejskiej infrastruktury. Chodzi o projekt, który ma dotknąć wielu dziedzin naszego życia – od edukacji i przedsiębiorczości, przez działalność społeczną, po bezpieczeństwo i miejską zieleń.

Projekt nosi nazwę „AkTYwne Miasto. Razem dla rozwoju Starachowic” i jest realizowany przy wsparciu Funduszy Szwajcarskich oraz budżetu państwa.

Zanim jednak zaczniemy się cieszyć z kolejnych zapowiedzi, warto przyjrzeć się temu przedsięwzięciu nieco dokładniej. Bo pieniądze, nawet bardzo duże, same w sobie jeszcze niczego nie zmieniają. Liczy się to, na co zostaną wydane, kto z nich skorzysta i czy po zakończeniu projektu mieszkańcy rzeczywiście odczują różnicę.

80 milionów – skąd te pieniądze?

Zgodnie z dokumentami budżetowymi całkowita wartość projektu wynosi 80 447 158,24 zł.

Z tej kwoty 77 286 688,24 zł stanowi dofinansowanie, w tym ponad 65,6 miliona złotych pochodzi z funduszy szwajcarskich, a ponad 11,5 miliona złotych z budżetu państwa. Wkład własny miasta wynosi 3 160 470 zł.

To ważne rozróżnienie. Nie jest tak, że Starachowice otrzymały 80 milionów złotych do swobodnego wykorzystania. Są to środki przypisane do konkretnych działań, celów i zobowiązań projektowych. Ich wydatkowanie będzie rozłożone w czasie i podlegać będzie określonym zasadom.

Projekt oficjalnie zainaugurowano 1 kwietnia 2026 roku w Centrum Kreatywności Pałacyk. W uroczystości uczestniczyli przedstawiciele polskich i szwajcarskich instytucji oraz samorządowcy.

Wtedy usłyszeliśmy wiele zapowiedzi dotyczących przyszłości miasta. Przyjrzyjmy się zatem, co właściwie ma się zmienić.

Szkoła, która przygotowuje do przyszłości

Jednym z najważniejszych elementów programu jest edukacja.

W czterech starachowickich szkołach podstawowych – nr 1, 9, 10 i 13 – mają powstać nowoczesne pracownie STEM. To przestrzenie przeznaczone do nauki matematyki, nauk przyrodniczych, technologii i inżynierii.

Projekt obejmuje również rozwój kształcenia zawodowego. We współpracy z powiatem starachowickim przewidziano modernizację pracowni w Zespołach Szkół Zawodowych nr 2 i 3, kursy specjalistyczne, naukę nowych technologii oraz rozwijanie współpracy szkół z lokalnymi przedsiębiorcami.

Pojawiają się takie zagadnienia jak sztuczna inteligencja, druk 3D, fotowoltaika i nowoczesne technologie.

To kierunek, który ma sens. Starachowice przez dziesięciolecia rozwijały się dzięki przemysłowi. Mamy tradycje techniczne i przemysłowe, których nie powinniśmy traktować wyłącznie jako wspomnienia przeszłości.

Pytanie jednak brzmi: czy nowe pracownie przełożą się na lepsze przygotowanie młodych ludzi do pracy? Czy szkoły będą rzeczywiście współpracować z lokalnymi zakładami? I czy młodzi mieszkańcy znajdą w naszym mieście perspektywy, które skłonią ich do pozostania tutaj?

Bo nowoczesna pracownia to dopiero początek. Najważniejsze jest to, co uczeń będzie potrafił po opuszczeniu szkolnych murów.

Przedsiębiorczość – obietnica nowego impulsu gospodarczego

Dużo mówi się także o przebudowie Centrum Przedsiębiorczości przy ulicy Zgodnej.

W planach jest stworzenie przestrzeni dla firm, początkujących przedsiębiorców i startupów. Mają powstać miejsca do pracy, spotkań, szkoleń oraz zaplecze umożliwiające rozwijanie nowych działalności gospodarczych.

Zapowiadana jest również promocja lokalnych przedsiębiorstw pod marką „Made in Starachowice”, organizowanie spotkań biznesowych oraz wspieranie współpracy między przedsiębiorcami.

To szczególnie ważne dla miasta, które potrzebuje nie tylko dużych zakładów pracy, ale również silnego sektora małych i średnich przedsiębiorstw.

Jest jednak sprawa, która wymaga wyjaśnienia.

W komunikacie Urzędu Miejskiego z 21 lipca 2026 roku dotyczącym przetargu na przebudowę Centrum Przedsiębiorczości poinformowano, że gmina zabezpieczyła na realizację zadania 9 424 800 zł brutto. Tymczasem jedenaście złożonych ofert opiewało na kwoty od około 31,8 miliona do 59,2 miliona złotych.

To bardzo duża różnica.

Oczywiście sama różnica między zabezpieczoną kwotą a ofertami nie przesądza jeszcze o losie inwestycji. Wymaga jednak odpowiedzi na kilka pytań. Czy zmieniono zakres zadania? Czy znaleziono dodatkowe finansowanie? Czy postępowanie zakończyło się wyborem wykonawcy?

Warto, aby mieszkańcy poznali aktualny stan tej inwestycji, ponieważ Centrum Przedsiębiorczości jest jednym z istotnych elementów całego projektu.

Miasto przyjazne ludziom, nie tylko inwestycjom

Kolejnym obszarem jest integracja społeczna.

Przewidziano utworzenie Centrum Edukacji Międzykulturowej i Wsparcia, związanego z działalnością Szkoły Podstawowej nr 9. W jego ramach ma funkcjonować między innymi świetlica środowiskowa oraz ekogród „Zielony Dialog”.

To przestrzeń pomyślana jako miejsce spotkań, edukacji, integracji dzieci i młodzieży oraz wsparcia osób, które potrzebują pomocy w odnalezieniu się w lokalnej społeczności.

Warto zwrócić uwagę również na działania skierowane do organizacji pozarządowych.

Od października starachowickie stowarzyszenia i fundacje mogą korzystać z bezpłatnego doradztwa księgowego w Centrum Kreatywności Pałacyk. To konkretna pomoc dla organizacji, które często mają pomysły, ludzi gotowych do pracy, ale zmagają się z formalnościami i finansową stroną działalności.

Zaplanowano także rozwój „Przestrzeni Możliwości” w Pałacyku, wsparcie wolontariatu, inicjatyw mieszkańców oraz działania na rzecz młodzieży.

W październiku odbyły się pierwsze Dni Sąsiedzkie. 20 października w Parku Kultury rozmawiano między innymi o relacjach międzyludzkich, zdrowiu psychicznym i aktywności seniorów. Tydzień później podobne spotkanie zorganizowano na Michałowie.

Rusza również Lokalna Szkoła Liderów. Pierwsze warsztaty zaplanowano na 20–22 listopada w Pałacyku. Mają rozwijać umiejętności osób zaangażowanych w działalność społeczną i lokalne organizacje.

Są to przykłady działań, które nie zawsze wiążą się z budowaniem nowych murów, ale mogą mieć duże znaczenie dla codziennego życia mieszkańców.

Bo miasto nie jest wyłącznie zbiorem ulic, budynków i parkingów. Miasto tworzą ludzie, ich relacje, sąsiedztwo i gotowość do wspólnego działania.

Młodzi też chcą decydować

Szczególnie interesująco wygląda Młodzieżowy Zielony Budżet Partycypacyjny.

Do programu zgłoszono 26 projektów przygotowanych przez uczniów ośmiu starachowickich szkół. Na realizację zwycięskich pomysłów przeznaczono łącznie 60 tysięcy złotych, po 7500 zł dla każdej szkoły.

Uczniowie będą mogli zaprezentować swoje pomysły, prowadzić kampanię i głosować na projekty, które chcieliby zrealizować w swoim otoczeniu.

To niewielka kwota w porównaniu z całym budżetem projektu, ale sam pomysł jest wart uwagi.

Młodzi ludzie uczą się w ten sposób, że nie muszą być wyłącznie odbiorcami decyzji podejmowanych przez dorosłych. Mogą sami zgłaszać pomysły, przekonywać innych i współdecydować o przestrzeni, w której spędzają znaczną część swojego życia.

Wyniki głosowania mają być ogłoszone 27 listopada, a realizacja zwycięskich projektów zaplanowana jest do marca 2027 roku.

Bezpieczeństwo i zielone Starachowice

W projekcie znalazły się również działania mniej widowiskowe, ale istotne dla codziennego funkcjonowania miasta.

Modernizacja monitoringu miejskiego, infrastruktury radiowej i systemów obsługi kamer ma poprawić bezpieczeństwo mieszkańców.

Ważną częścią przedsięwzięcia jest także adaptacja miasta do zmian klimatu. Przewidziano modernizację kanalizacji deszczowej, rozwiązania służące zatrzymywaniu wody opadowej oraz zagospodarowanie terenów zielonych.

To sprawy, które nabierają znaczenia szczególnie podczas intensywnych opadów i coraz częściej występujących okresów suszy.

Nie zawsze widzimy efekty takich inwestycji od razu. Czasami ich największą wartością jest to, że czegoś udało się uniknąć: podtopienia, zalania ulicy czy nadmiernego nagrzewania przestrzeni miejskiej.

I teraz najważniejsze: jak będziemy rozliczać te 80 milionów?

Przeglądając materiały dotyczące projektu, widzę wiele interesujących pomysłów. Część działań społecznych już się rozpoczęła, pojawiają się pierwsze inicjatywy skierowane do młodzieży, seniorów i organizacji pozarządowych. W szkołach i miejskich instytucjach przygotowywane są kolejne przedsięwzięcia.

Nie możemy jednak mylić rozpoczęcia programu z osiągnięciem jego celów.

Przed nami kilka lat realizacji. To wystarczająco dużo czasu, by przeprowadzić potrzebne zmiany, ale również wystarczająco dużo, by niektóre ambitne zapowiedzi pozostały jedynie zapisami w dokumentach.

Dlatego chciałbym, aby przy tej okazji mieszkańcy zadali kilka pytań:

  1. Kto skorzysta z projektu? Czy nowe rozwiązania będą dostępne dla wszystkich mieszkańców, również tych z mniej aktywnych społecznie dzielnic?
  2. Co zostanie po zakończeniu finansowania? Kto będzie utrzymywał nowe obiekty, opłacał pracowników i finansował działalność uruchomionych placówek oraz programów?
  3. Czy mieszkańcy będą mieli rzeczywisty wpływ na zmiany? Czy ich głos będzie uwzględniany przy podejmowaniu decyzji, czy ograniczy się do uczestnictwa w organizowanych dla nich wydarzeniach?

To nie są pytania zadawane z nieufności. To normalne pytania mieszkańca, który chciałby wiedzieć, jak zmienia się jego miasto i na co przeznaczane są publiczne pieniądze.

Nie potrzebujemy kolejnych obietnic. Potrzebujemy trwałych efektów.

Lubię Starachowice, ale nie należę do tych, którzy zachwycają się każdą nową inwestycją tylko dlatego, że została uroczyście otwarta, sfotografowana i opisana w miejskim komunikacie.

W naszym mieście mamy wiele problemów, których nie rozwiąże nawet 80 milionów złotych. Mamy wyzwania demograficzne, odpływ młodych ludzi, potrzebę rozwoju lokalnej gospodarki, problemy społeczne i konieczność zadbania o jakość miejskiej przestrzeni.

Dlatego projekt „AkTYwne Miasto” traktuję jako szansę, ale również jako zobowiązanie do rozliczenia jego efektów.

Chciałbym, żeby za kilka lat można było powiedzieć: mamy lepiej wyposażone szkoły, młodzi ludzie otrzymali nowe możliwości, starachowickie firmy zyskały wsparcie, organizacje społeczne stały się silniejsze, a mieszkańcy częściej spotykają się i współpracują.

Chciałbym także, żeby z tych 80 milionów zostało coś więcej niż dokumentacja, zdjęcia z otwarć i sprawozdania z realizacji kolejnych etapów.

Bo prawdziwym miernikiem sukcesu nie będzie liczba konferencji ani wielkość wydanych pieniędzy.

Prawdziwym miernikiem będzie to, czy za kilka lat w Starachowicach będzie się po prostu lepiej żyło.

A Wy, mieszkańcy Starachowic, czego najbardziej oczekujecie od projektu „AkTYwne Miasto”? Które z zapowiedzianych działań uważacie za najważniejsze? I co powinno być sprawdzane w pierwszej kolejności?

Chętnie poznam Wasze zdanie.

Spacerkiem po Starachowicach – nie tylko patrzymy na miasto. Zastanawiamy się, dokąd zmierza.

 

Starachowice. Miasto, które każdego dnia dopisuje kolejny rozdział swojej historii

 


 

 


    Im dłużej przyglądam się Starachowicom, tym mocniej utwierdzam się w przekonaniu, że o wartości miasta nie świadczą wyłącznie nowe inwestycje, wyremontowane ulice czy kolejne miliony wydane na jego rozwój. To wszystko jest ważne, ale nie najważniejsze. Miasto to przede wszystkim ludzie. Ich codzienne troski, marzenia, wspomnienia, inicjatywy i odwaga, by czasem zrobić coś dobrego dla innych.

Znam te ulice, znam wiele miejsc, które dla jednych są tylko fragmentem miejskiego krajobrazu, a dla mnie niosą ze sobą wspomnienia. Pamiętam Starachowice, które wyglądały inaczej, które miały swój przemysłowy rytm, zapach wielkich pieców i charakterystyczny gwar ulic. Dzisiaj miasto się zmienia. Jedne miejsca znikają, inne powstają, a kolejne pokolenia zapisują tutaj własne historie. I chyba właśnie dlatego wciąż lubię patrzeć na Starachowice z ciekawością. Nie tylko przez pryzmat tego, co było, ale również tego, co dzieje się teraz i co możemy wspólnie stworzyć.

Są miasta, które żyją wyłącznie wspomnieniami. Są też takie, które za wszelką cenę próbują odciąć się od swojej przeszłości. Starachowice od lat idą inną drogą. Tutaj historia i teraźniejszość idą obok siebie, jak dwaj starzy znajomi spacerujący brzegiem Kamiennej.

Ostatnie miesiące przyniosły wiele wydarzeń. Jedni zwrócili uwagę na nowe inwestycje mieszkaniowe przy ulicy Polnej, inni cieszyli się z kolejnych koncertów, kina letniego czy rodzinnych imprez organizowanych w różnych częściach miasta. Ktoś przeczytał o kolejnych środkach pozyskanych na remonty budynków, ktoś inny zainteresował się obchodami rocznic ważnych dla naszej lokalnej historii. Wszystko to są wiadomości, które łatwo przeczytać i równie łatwo zapomnieć.

A przecież za każdą z nich stoją ludzie.

Za nowymi blokami kryją się rodziny, które już niedługo odbiorą klucze do mieszkań i rozpoczną nowy etap swojego życia. Dla nich Starachowice nie będą tylko punktem na mapie. Staną się domem.

Za koncertami, potańcówkami i wydarzeniami kulturalnymi stoją mieszkańcy, którzy chcą spotkać się, porozmawiać i choć na chwilę zwolnić tempo codzienności. Bo miasto żyje nie tylko wtedy, gdy buduje się drogi i chodniki. Żyje przede wszystkim wtedy, gdy ludzie chcą być razem.

Właśnie z takiej potrzeby rodzą się również inicjatywy społeczne. Jedną z nich jest powstanie Stowarzyszenia Trzeźwa Rodzina, które chce promować trzeźwy styl życia na terenie powiatu starachowickiego. To ważna inicjatywa, bo problem uzależnień nie dotyczy wyłącznie osoby chorej. Dotyka całych rodzin, bliskich i lokalnej społeczności. Dlatego tak potrzebne są działania, które pomagają przełamywać milczenie, budować świadomość, wspierać osoby zmagające się z uzależnieniem oraz ich rodziny.

Trzeźwość to nie tylko rezygnacja z alkoholu. To także szansa na lepsze życie, odbudowanie relacji i odzyskanie poczucia bezpieczeństwa. Stowarzyszenie chce tworzyć przestrzeń do rozmowy, spotkań i wspólnych działań, pokazując, że życie bez nałogu może być pełne wartości, aktywności i radości. Bo czasem największą inwestycją, jakiej potrzebuje nasze miasto, nie jest kolejny budynek czy nowa droga, lecz inwestycja w człowieka.

Za uroczystościami upamiętniającymi wydarzenia sprzed ponad osiemdziesięciu lat kryje się z kolei pamięć o tych, dzięki którym dziś możemy spokojnie spacerować ulicami naszego miasta. Historia nie jest przecież zamknięta w podręcznikach. Jest obecna w nazwach ulic, pomnikach, starych fotografiach i opowieściach przekazywanych z pokolenia na pokolenie.

Lalka, czyli nie tylko o nieszczęśliwej miłości

 



Lubię, kiedy przez nasz ukochany kraj przetacza się dyskusja na tak prozaiczny temat jak filmowa adaptacja powieści napisanej wieki temu. Poszedłem do prowincjonalnego kina. Obok siedziała Agnieszka, moja życiowa przewodniczka.

Do rzeczy.

Lalka to powieść, którą czyta się szybko, bo jest pięknie napisana. Zawiera wszystko, co powinna zawierać dobra literatura. Musi być bohater, oczywiście nieszczęśliwie zakochany. Jego wybranka nie odwzajemnia uczucia, ale za to lubi być adorowana. Musi być również społeczeństwo, które tym zalotom sprzyja albo je utrudnia, akceptuje je lub potępia. W filmie Macieja Kowalskiego znajdziemy wszystkie te elementy dobrego kina.

Wielkie dzieło literackie ma jednak znacznie więcej do zaoferowania. Mnóstwo pobocznych wątków, które niczym przyprawy w pomidorowej nadają całości smak i sprawiają, że historia pozostaje aktualna, nawet jeśli od jej napisania minęły pokolenia.

W filmie znakomicie wybrzmiewają wątki przemian społecznych, rozpędzającej się rewolucji przemysłowej i upadku świata, który skostniał, stracił zdolność przystosowywania się do zmian i zaczął chylić się ku upadkowi.

Oglądając Lalkę z 2026 roku, nie skupiałem się przede wszystkim na nieszczęśliwej miłości. Bardziej interesowały mnie dążenie do pomnażania majątku, rozwój nauki, zdobywanie kolejnych szczytów i przekraczanie granic wciąż nieznanego świata naukowych odkryć.

Bo Lalka to także opowieść o narodzinach kapitalizmu. O tworzeniu się nowej drabiny społecznej, po której na szczyty mogą wspinać się ludzie spoza dotychczasowych elit. Kupcy, przedsiębiorcy, ludzie, którzy dorobili się własną pracą, sprytem i umiejętnością wykorzystywania nadarzających się okazji. Z czasem może znajdzie się na niej miejsce nawet dla czyścibutów.

Czy nie przypomina nam to czasów całkiem niedawnych? Wystarczy spojrzeć na Dolinę Krzemową. Ludzie, którzy jeszcze wczoraj nie należeli do świata wielkich pieniędzy, dziś tworzą potężne fortuny i zmieniają rzeczywistość. Zmieniają się dekoracje, zmieniają się narzędzia, ale ludzkie ambicje pozostają zaskakująco podobne.

I właśnie dlatego Lalka wciąż jest aktualna. Nie opowiada wyłącznie o miłości, która nie miała prawa się udać. Opowiada również o świecie w trakcie wielkiej przemiany, o ludziach próbujących znaleźć w nim swoje miejsce i o granicach, które wyznacza im społeczeństwo.

A skoro o dekoracjach mowa, warto wspomnieć o scenografii. Odpowiadają za nią Katarzyna Sobańska, Marcel Sławiński oraz Anna Mocny. To właśnie scenografia buduje wizualny świat filmu, pozwala widzowi zanurzyć się w epoce i uwierzyć, że oglądane wydarzenia naprawdę mogły się rozegrać.

W dobrze zrealizowanym filmie scenografia nie jest jedynie tłem dla aktorów. Staje się częścią opowieści, dopełnia ją i pomaga zrozumieć świat przedstawiony. W Lalce równie ważne jak dialogi są przestrzenie, w których rozgrywają się ludzkie ambicje, marzenia i rozczarowania. Dzięki pracy scenografów historia zyskuje materialny wymiar, a przeszłość przestaje być odległą epoką z kart powieści. Staje się światem, do którego możemy na chwilę wejść.

Pora na ocenę aktorstwa. Cały mój wywód można właściwie skrócić do kilku nazwisk. Marcin Dorociński jako Stanisław Wokulski, Kamila Urzędowska jako Izabela Łęcka oraz Marek Kondrat jako Ignacy Rzecki. Trzeba pisać coś więcej?

Aktorzy i aktorki znakomicie oddali emocje, uczucia i napięcia towarzyszące bohaterom. Wszystko zagrane w pięknie przygotowanej scenografii, okraszone muzyką Łukasza Targosza. Poszczególne elementy tworzą spójną całość, w której obraz, dźwięk i aktorstwo wzajemnie się uzupełniają.

Dawno nie wychodziłem z kina tak zadowolony. Nie będę się szczegółowo rozwodził nad Izabelą i Stanisławem. Cóż, zaczęło się jak zawsze i skończyło jak zawsze.

Ale przecież nie o samą miłość tu chodzi.

Czasem warto wyjść z kina i pomyśleć nie tylko o tym, dlaczego dwoje ludzi nie potrafiło być razem, lecz także o świecie, który ich ukształtował. O pieniądzach, ambicjach, społecznych podziałach i marzeniach, które nie zawsze dają się zrealizować.

I może właśnie dlatego po tylu latach wciąż czytamy Prusa, a kolejne pokolenia filmowców wracają do jego powieści.

Bo zmienia się świat, ale człowiek, jak się okazuje, wcale nie tak bardzo.

Polecane

80 milionów dla Starachowic. Miasto pełne planów, ale jakie będą efekty?

  Osiemdziesiąt milionów złotych. Kwota, która robi wrażenie, nawet na kimś, kto przyzwyczaił się już do słuchania o wielomilionowych in...